Quarantaine-inrichting voor zeelieden

Home / bronnen / Quarantaine-inrichting voor zeelieden    |    Terug

De oorsprong van quarantaine

Quarantaine is niet nieuw. Volgens de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed stamt de term 'quarantaine' uit de 14e eeuw. In die tijd moeten de bemanningen van aangemeerde schepen in Europa vaak 40 dagen (quarante) aan boord van het schip blijven om eventuele besmettelijke ziektes in te dammen. Het kon namelijk zo maar zijn dat de zeelieden op reis een uitheemse ziekte hadden opgelopen.

Speciale quarantaine-inrichting

In plaats van de bemanning aan boord te houden van het schip wordt er voor de Rotterdamse haven een speciale quarantaine-inrichting gebouwd tijdens de crisisperiode van 1928-1934. Soortgelijke inrichtingen ziet men ook verschijnen in havensteden als Liverpool, Marseille en Bremen; belangrijke havens voor het internationale verkeer van landverhuizers.

Ligging en voorzieningen

De Rotterdamse quarantaine-inrichting is bereikbaar via de Quarantaineweg en ligt geïsoleerd op een schiereiland, grenzend aan de Heysehaven aan de oostzijde, Werkhaven aan de westzijde, en de Nieuwe Maas aan de noordzijde. Het rechthoekige quarantaine-terrein is streng geometrisch aangelegd met 4 afzonderlijke functionele gedeelten en één centraal gelegen ontsmettingsgebouw. Verder aanwezig zijn onder meer een beambtenwoning, een keukengebouw, een zusterhuis, een isoleerbarak, een ziekenbarak, een mortuarium,een portiersloge, en een chloorhuisje. Waarvoor zou een chloorhuisje eigenlijk dienen?

Andere functies

Opmerkelijk genoeg wordt het terrein nooit gebruikt voor zijn oorspronkelijke doel. Tot 1938 wordt het namelijk niet in gebruik genomen in verband met verbeterde hygiënische omstandigheden. Penicilline wordt bijvoorbeeld steeds meer gebruikt en een speciaal havenziekenhuis wordt in 1927 geopend aan de Oosterkade (nu Maasboulevard). Tussen november 1938 en november 1939 dient het als toevluchtsoord voor uit Oost-Europa gevluchte Joden die in wisselende aantallen in de inrichting verblijven. Na de Tweede Wereldoorlog is de inrichting voor langere tijd in functie als onderdeel van de psychiatrisch inrichting Maasoord. Sinds 1980 wordt het terrein gekraakt door voornamelijk kunstenaars.

Rijksmonument

Het quarantaine-terrein van 6 hectare en de bijbehorende bebouwing zijn sinds 2008 een Rijksmonument. Daarbij wil de monumentencommissie het terrein zoveel mogelijk weer in ere herstellen. Ook zijn er nieuwe plannen voor het terrein ontwikkeld. Voor 30 juni 2024 moeten de bewoners vertrekken en zijn er plannen voor een hotel.

De bron

De foto stamt uit 1946 en toont de Quarantaineweg met rechts het ontsmettingsgebouw.

 

Datering: 1946-01-01 / 1946-12-31
Collectie: Dienst Gemeentewerken / Dienst Gemeentelijke Gebouwen (DGG)
Nummer: 4204_AO-95
Link: https://hdl.handle.net/21.12133/39BDE463C6B94998AF02EB8521145B40
  Onderdeel van thema's

Geschiedenislokaal010

Quarantaine-inrichting voor zeelieden

Tijdvak: Tijd van de wereldoorlogen (1900 - 1950)


Omschrijving

De oorsprong van quarantaine

Quarantaine is niet nieuw. Volgens de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed stamt de term 'quarantaine' uit de 14e eeuw. In die tijd moeten de bemanningen van aangemeerde schepen in Europa vaak 40 dagen (quarante) aan boord van het schip blijven om eventuele besmettelijke ziektes in te dammen. Het kon namelijk zo maar zijn dat de zeelieden op reis een uitheemse ziekte hadden opgelopen.

Speciale quarantaine-inrichting

In plaats van de bemanning aan boord te houden van het schip wordt er voor de Rotterdamse haven een speciale quarantaine-inrichting gebouwd tijdens de crisisperiode van 1928-1934. Soortgelijke inrichtingen ziet men ook verschijnen in havensteden als Liverpool, Marseille en Bremen; belangrijke havens voor het internationale verkeer van landverhuizers.

Ligging en voorzieningen

De Rotterdamse quarantaine-inrichting is bereikbaar via de Quarantaineweg en ligt geïsoleerd op een schiereiland, grenzend aan de Heysehaven aan de oostzijde, Werkhaven aan de westzijde, en de Nieuwe Maas aan de noordzijde. Het rechthoekige quarantaine-terrein is streng geometrisch aangelegd met 4 afzonderlijke functionele gedeelten en één centraal gelegen ontsmettingsgebouw. Verder aanwezig zijn onder meer een beambtenwoning, een keukengebouw, een zusterhuis, een isoleerbarak, een ziekenbarak, een mortuarium,een portiersloge, en een chloorhuisje. Waarvoor zou een chloorhuisje eigenlijk dienen?

Andere functies

Opmerkelijk genoeg wordt het terrein nooit gebruikt voor zijn oorspronkelijke doel. Tot 1938 wordt het namelijk niet in gebruik genomen in verband met verbeterde hygiënische omstandigheden. Penicilline wordt bijvoorbeeld steeds meer gebruikt en een speciaal havenziekenhuis wordt in 1927 geopend aan de Oosterkade (nu Maasboulevard). Tussen november 1938 en november 1939 dient het als toevluchtsoord voor uit Oost-Europa gevluchte Joden die in wisselende aantallen in de inrichting verblijven. Na de Tweede Wereldoorlog is de inrichting voor langere tijd in functie als onderdeel van de psychiatrisch inrichting Maasoord. Sinds 1980 wordt het terrein gekraakt door voornamelijk kunstenaars.

Rijksmonument

Het quarantaine-terrein van 6 hectare en de bijbehorende bebouwing zijn sinds 2008 een Rijksmonument. Daarbij wil de monumentencommissie het terrein zoveel mogelijk weer in ere herstellen. Ook zijn er nieuwe plannen voor het terrein ontwikkeld. Voor 30 juni 2024 moeten de bewoners vertrekken en zijn er plannen voor een hotel.

De bron

De foto stamt uit 1946 en toont de Quarantaineweg met rechts het ontsmettingsgebouw.

 

Datering: 1946-01-01 / 1946-12-31
Collectie: Dienst Gemeentewerken / Dienst Gemeentelijke Gebouwen (DGG)
Nummer: 4204_AO-95
Link: https://hdl.handle.net/21.12133/39BDE463C6B94998AF02EB8521145B40

Trefwoorden

20e eeuw
gebouwen
stadsontwikkeling
stadsvernieuwing
wonen
haven
scheepvaart